Coğrafya – Ekosistem Konu Anlatım

Değerli öğrenci arkadaşlar, Yazımızda Ekosistem konusunu işleyeceğiz. Yazıda ekosistem nedir, neye denir, ekosistemin işleyişi, okyanus ekosistemleri, akarsu ekosistemleri, gibi konuları işleyeceğiz.

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ

Ekosistem; belli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim içinde olan canlılar ile bunların cansız çevrelerinin oluşturduğu bir bütündür.
Ekosistemlerin bir bölümü doğal, bir bölümü de insan etmeni tarafından değişik derecelerde değiştirilmiş yapay ekosistemlerdir.
Ekosistemi oluşturan parçaların bir bölümü canlı, diğer bir bölümü de cansız varlıklardır.
Ekosistemdeki canlıların da bir bölümü üretici, bir bölümü tüketicidir. Mantarlar hariç, bitki türleri genel olarak üreticidir. Hayvan türleri ekosistemin tüketici parçalarıdır.
Mikroorganizmalar ise, ayrıştırıcıdır. Bitki – hayvan atık ve artıklarını ayrıştırarak, ekosistemde, bitkiler (Üretici) tarafından tekrar kullanılabilecek hale getirirler.
Bilgi Notu: Ayrıştırıcılar olmasaydı, bugün tüm yeryüzü 100 m kalınlığında bir çöp tabakasıyla kaplı olurdu.
Ekosistemlerin büyüklüğü mikro alanlardan başlayıp, makro alanlara kadar olabilir.
Örneğin, orman bir ekosistem iken, orman içindeki bir ağaç ve ağaçtaki bir dal da ekosistemi ifade etmektedir.
En büyük ekosistem dünyamızdır. Dünya ekosistemine ekosfer denir.
Ekosferi; atmosfer, hidrosfer, litosfer ve biyosfer oluşturur.
Ekosfer; genel olarak kara, deniz ve tatlı su ekosistemi olarak üç büyük ekosisteme ayrılır. Bu ekosistemler kendi aralarında çok sayıda küçük ekosistemlere ayrılabilir.
SU EKOSİSTEMLERİNİN DOĞAL SİSTEMLERİN İŞLEYİŞİNE ETKİSİ
su-ekosistemleri

OKYANUS EKOSİSTEMLERİ

Okyanusların ortalama derinliği 3700 m olmakla birlikte bazı yerlerde
çok daha derin çukurlar bulunur. Burada yaşayabilen çok az sayıda canlı, ışıksız ortama uyum sağlayacak biçimde gelişmiştir.
Okyanuslardaki bitki ve hayvan türlerinin çoğu ise güneş ışınlarının erişebildiği ilk 100 m’lik derinlikte yaşar.
Okyanus tabanlarında yeryüzünde olduğu gibi geniş kumluk alanlar, yüksek dağlar, bitki ve hayvan toplulukları barındıran bölgeler bulunur. Bu nedenle okyanuslarda çok çeşitli ve farklı büyüklükte ekosistem oluşmuştur.
Mercanlar; dünya ekosisteminin en karmaşık, en zengin beslenme damarlarındandır. Tuzlu sularda yaşayan balıkların yaklaşık üçte biri, mercan artıklarıyla beslenir.
Mercanlar bulundukları denizlerdeki diğer canlı türleri için birer barınma ve besin kaynağıdır. Bu nedenle mercanların oluşturduğu resifler, denizlerin canlı çeşidi ve miktarı bakımından en verimli bölgeleridir.
Okyanuslar iklim üzerinde önemli rol oynar. Okyanuslar, atmosferdeki ısı dağılımı üzerinde önemli rol oynar. Ekvatordaki ısı enerjisinin kutuplara taşınmasına katkıda bulunur.
Örneğin, Gulf-Stream sıcak su akıntısı, Meksika Körfezi’nden başlayıp Atlas Okyanusu’nu geçerek İngiltere’ye ulaşır.
Okyanusların yüzeyinde dalgaların etkisiyle her an sayısız küçük hava kabarcığı patlamaktadır. Böylece deniz tuzlarınca zengin, pek çok su damlacığı atmosfere fırlatılmaktadır. Havada asılı durumdaki bu küçük tuz kristallerine aerosol denir.
Aerosol denen bu küçük parçacıklar, bulutların oluşumu ve yoğunlaşmada etkilidir. Aerosoller olmasaydı iklimler çok daha kurak olurdu.
Yağmur damlaları yere düşerken havada asılı olarak bulunan aerosolleri yakalayarak toprağa indirir. Yağışlarla yeryüzüne inen kalsiyum, magnezyum, potasyum gibi tuzlar, toprakların verimini artırır.
Her yıl yağmurlarla kara parçalarının yüzeyine 150 milyon ton gübre düştüğü tahmin edilmektedir.

AKARSU EKOSİSTEMLERİ

Akarsular, ekosistemlerin önemli bir parçasını meydana
getirir. Akarsuyun yer altına sızan kısmı akiferleri, yüzeysel akışa geçen kısmı da deniz ve okyanusları besler.
Akarsular birçok bitki ve hayvan türü için yaşam alanı oluşturur.
Akarsuyun barındırdığı hayvan türü ve sayısı üzerinde akarsuların akış hızı, fiziksel ve kimyasal özellikleri etkilidir.
Bir akarsuda eğim kesintileri ve çağlayanlar varsa biyolojiik üretim ve çeşitlilik az olur. Yatak eğiminin fazla olduğu yerlerde bol miktarda alüvyal malzeme taşınıyorsa akarsu bulanık bir görünüm arz eder. Suyun bulanık olması birçok canlı için olumsuz sonuçlar doğurur.
Genellikle akarsuların yukarı çığırında topografya daha engebeli, eğim fazla olduğu için akış hızlıdır.Burada genellikle bazı böcek türleri ile alabalıklar yaşar.
Orta çığırda eğim biraz azalır ve vadi genişlemeye başlar. Bu kesimde balık türleri artar.
Eğimin azaldığı ve akışın yavaşladığı aşağı çığırda planktonlar
artar.
Akarsu denize ulaşıyorsa ağız kesimlerinde tatlı su ve tuzlu su birbirine karışır. Buralar bitki ve hayvan türleri bakımından zengin alanlardır. Akarsuların taşıdığı elementler ve besin maddeleri buralardaki biyolojik çeşitliliği artırır.
Akarsu ağızları mikroorganizmalardan kuşlara kadar birçok canlının barındığı yerlerdir.

Yorum Bırak...