İslamiyet Sonrası Türk Edebiyatı

İslamiyetten Sonraki Türk Edebiyatı
A. Anadolu  Dışında Verilen İlk Ürünler

Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır.  Eserin adı  “Mutluluk Veren Bilgi” anlamına gelir. Didaktik bir eserdir.  Eserde aruz ölçüsü  kullanılmıştır.
Divan ü Lügati’t Türk: Kaşgarlı Mahmut tarafından 11. Yüzyılda yazılmış  bir sözlüktür. Türkçe sözcüklerin Arapça karşılığı açıklanmıştır.
Atatbetü’l Hakayık: 12. Yüzyılda Edip Ahmet Yükneki tarafından Hakaniye  lehçesiyle yazılmıştır. Gerçeklerin Eşiği anlamına gelir.
Divan-ı Hikmet: Ahmet Yesevi tarafından yazılmıştır. Bu yapıtın,  Anadolu’daki tasavvufi halk edebiyatına etkisi çok büyüktür.
Muhakemetü’l Lügateyn: 15. Yüzyılda Ali Şir Nevai Türkçenin zenginliğini  kanıtlamak amacıyla yazılmıştır.
Şeçere-i Türki: Ebulgazi Bahadır Han’ın dokuz bölümde Türk tarihini  anlattığı bir kitaptır.
B. Anadolu’da Gelişen Türk Edebiyatı
Halk Edebiyatı:  Halk edebiyatında düzyazıdan çok şiir görülür. Halk  edebiyatı sözlü  edebiyattır. Şiirler saz eşliğinde doğaçlamayla (o anda)  söylenir.  Şiirler işlenen konulara göre, güzelleme, koçaklama, taşlama;   biçimlerine göre koşma, mani, semai, türkü gibi adlar alırlar. Dil,  halkın  konuştuğu Türkçedir.
Aşık Edebiyatı:  Sanatçısı bilinen, din dışı konuların işlendiği  edebiyattır. Aşık  edebiyatının temsilcileri: 16. Yüzyılda Köroğlu, 17. Yüzyılda   Karacaoğlan, Ercişli Emrah, 18. Yüzyılda Gevheri, 19. Yüzyılda  Dadaloğlu,  Erzurumlu Emrah, 20. Yüzyılda Aşık Veysel.
Tekke Edebiyatı:  Sanatçısı bilinen, Tanrı, insan, evren konusunu  tasavvufi bakışla  irdeleyen edebiyattır. Kurucusu 12. Yüzyılda yaşayan Ahmet  Yesevi’dir.  Yunus Emre, Hacı bektaş Veli, Kaygusuz Abdal, Pir Sultan Abdal tekke   edebiyatının temsilcilerindendir.
Ortak Edebiyat:  Yaratıcısı bilinmeyen, ağızdan ağıza yayılan ürünlerin  oluşturduğu bir  edebiyattır. Ortak edebiyatın ürünleri, halk masalları, halk   hikayeleri (Dede Korkut Hikayeleri), efsaneler, mani, türkü, ağıt,  bilmece,  atasözü, fıkralar ve ninnilerdir.
Divan Edebiyatı: Türklerin  Arap-Fars etkisiyle oluşturdukları  edebiyattır. Divan edebiyatında dil  Arapça ve Farsçanın etkisiyle oldukça  ağırlaşmıştır. Şiirler aruz  ölçüsü ile yazılmıştır. Arap ve Fars edebiyatından  alınan şiir  biçimleri kullanılmıştır.

Yorum Bırak...