Kimya – Karışımların Ayrılması Konu Anlatım

KARIŞIMLARIN AYRILMASI
 Karışımları oluşturan maddeler karışımda kendi yapısal özelliklerini korudukları için kimyasal yöntemlere gerek duyulmadan, fiziksel ayırt edici özelliklerinden yararlanılarak, daha kolay ve ekonomik olan fiziksel yöntemlerle ayrıştırılabilir.
 Örneğin; petrol ayrıştırılmadan kullanılamaz.
 Ayrıştırma işlemlerinde fiziksel özelliklerin farklılıkları kullanıldığında ayırma yöntemine fiziksel yöntem denir.
 Karışımı oluşturan maddelerin fiziksel hallerini göz önüne alarak karışımları gruplandırırsak;
 Karışımları Ayırma Yöntemleri
 1.     Tanecik boyutu farkından yararlanarak ayırma
 2.     Yoğunluk farkından yararlanılarak ayırma
 3.     Çözünürlük farkından yararlanılarak ayırma
 4.     Kaynama noktası farkından yararlanarak ayırma
 5.     Çözünürlük farkından yararlanarak ayırma
 A. TANECİK BOYUTU FARKINDA YARARLANARAK KARIŞIMLARI AYIRMA
 Tanecik boyutları farklı olan maddelerin oluşturduğu karışımlar tanecik büyüklüğü farkından yararlanılarak bileşenlerine ayrışır.
 Katı – katı karışımlar = Ayıklama, eleme
 Katı – sıvı karışımlar = Süzme, diyaliz
 Katı – gaz karışımlar = Süzme
 1. Ayıklama
 Tanecik boyutu, şekli, rengi farkı katı – katı karışımlarını ayırmada ayıklama yöntemi kullanılır.
 a) Renk ve görünüm farkı ile ayıklama
 Örneğin; kırmızı mercimeğin veya pirincin içindeki taş parçacıklarının ayrılması gibi.
 b)  Mıknatıslanma farkı ile ayıklama
 Bazı metaller (demir, nikel, kobalt) mıknatıs tarafından çekilir. Mıknatıs kullanılarak mıknatıs tarafından çekilen ve çekilmeyen maddeler ayrışabilir.
 c) Elektriklenme farkı ile ayıklama
 Örneğin; biber tozu elektriklenebilen bir madde olduğundan bu yöntemle tuzdan ayrılabilir. Kâğıt parçaları aynı yöntemle başka maddelerden ayrılabilir.
 2. Eleme
 Tanecik boyutları farklı olan katı – katı karışımlarını ayırmada kullanılan yöntemdir. İri ve küçük parçacıklardan oluşan karışımları ayırmada kullanılabilir. Eleme işleminde kullanılan araçlara elek denir. İri olanlar eleğin üstünde kalırken küçük olanlar eleğin altına geçerler. Kum – çakıl taşı, pirinç – yemek tuzu karışımı bu yöntemle ayrışabilir.
 3. Süzme
 Katı – sıvı heterojen karışımlar olan süspansiyonları tanecik boyutu farkından yararlanarak bileşenlerine ayırmak için kullanılan yönteme süzme denir.
 Su – tebeşir tozu süzüldüğünde süzgeç kağıdında tebeşir tozu kalır.
 Katı – gaz heterojen karışımları da süzme yöntemi ile bileşenlerine ayrılabilir. Kirli ortamlarda çalışan insanlar toz maskesi takarak temiz havayı solurlar.
 4. Diyaliz
 Süzme esasına dayalı bir yöntemdir. Katı – sıvı heterojen karışımlarda katının tanecik boyutu süzgeç kağıdından geçecek kadar küçük ise santrifüzleme işlemi yapılır. Santrifüjleme merkez kaç kuvveti yardımıyla küçük tanecikli katıların çöktürülmesi işlemidir. Santrifüjleme ile çöktürülemeyecek kadar küçük parçacıkları ayrımak için diyaliz yöntemi kullanılır. Çözücünün molekülleri, çözünen tanecikleri (molekül veya iyon) yarı geçirgen bir zardan geçer, fakat daha büyük koloid tanecikleri geçemez.
 Böbrekleri çalışmayan insanlarda kanı temizlemek için kullanılır.

Yorum Bırak...