Kimya – Tanecik Boyutu Farkından Yararlanarak Geliştirilen Ayırma Yöntemleri

TANECİK BOYUTU FARKINDAN YARARLANARAK  KARIŞIMLARI AYIRMAkimya
 Tanecik boyutları farklı olan maddelerin oluşturduğu karışımlar  tanecik büyüklüğü farkından yararlanılarak bileşenlerine ayrışır.
 Katı – katı karışımlar = Ayıklama, eleme
 Katı – sıvı karışımlar = Süzme, diyaliz
 Katı – gaz karışımlar = Süzme
 1. Ayıklama
 Tanecik boyutu, şekli, rengi farkı katı – katı karışımlarını ayırmada  ayıklama yöntemi kullanılır.
 a) Renk ve görünüm farkı ile ayıklama
 Örneğin; kırmızı mercimeğin veya pirincin içindeki taş parçacıklarının  ayrılması gibi.
 b)  Mıknatıslanma farkı ile ayıklama
 Bazı metaller (demir, nikel, kobalt) mıknatıs tarafından çekilir.  Mıknatıs kullanılarak mıknatıs tarafından çekilen ve çekilmeyen maddeler  ayrışabilir.
 c) Elektriklenme farkı ile ayıklama
 Örneğin; biber tozu elektriklenebilen bir madde olduğundan bu yöntemle  tuzdan ayrılabilir. Kâğıt parçaları aynı yöntemle başka maddelerden  ayrılabilir.
 2. Eleme
 Tanecik boyutları farklı olan katı – katı karışımlarını ayırmada  kullanılan yöntemdir. İri ve küçük parçacıklardan oluşan karışımları  ayırmada kullanılabilir. Eleme işleminde kullanılan araçlara elek denir. İri olanlar eleğin üstünde kalırken  küçük olanlar eleğin altına geçerler. Kum – çakıl taşı, pirinç – yemek  tuzu karışımı bu yöntemle ayrışabilir.
 3. Süzme
 Katı – sıvı heterojen karışımlar olan süspansiyonları tanecik boyutu  farkından yararlanarak bileşenlerine ayırmak için kullanılan yönteme süzme denir.
 Su – tebeşir tozu süzüldüğünde süzgeç kağıdında tebeşir tozu kalır.
 Katı – gaz heterojen karışımları da süzme yöntemi ile bileşenlerine  ayrılabilir. Kirli ortamlarda çalışan insanlar toz maskesi takarak temiz  havayı solurlar.
 4. Diyaliz
 Süzme esasına dayalı bir yöntemdir. Katı – sıvı heterojen karışımlarda  katının tanecik boyutu süzgeç kağıdından geçecek kadar küçük ise  santrifüzleme işlemi yapılır. Santrifüjleme merkez kaç kuvveti  yardımıyla küçük tanecikli katıların çöktürülmesi işlemidir.  Santrifüjleme ile çöktürülemeyecek kadar küçük parçacıkları ayrımak için  diyaliz yöntemi kullanılır. Çözücünün molekülleri, çözünen tanecikleri  (molekül veya iyon) yarı geçirgen bir zardan geçer, fakat daha büyük  koloid tanecikleri geçemez.
 Böbrekleri çalışmayan insanlarda kanı temizlemek için kullanılır.

Yorum Bırak...