Yeryüzündeki sıcak sular ve dağılışı

Yağış olarak yeryüzüne düşen ya da yeryüzünde bulunan suların, yerçekimi etkisiyle yerin altına sızıp, orada dunyada-sicak-su-dagilimibirikmesiyle oluşan sulardır. Yer altı suyunun oluşabilmesi için beslenme ve depolanma koşullarının uygun olması gerekir. Yer altı suyunun beslenmesini etkileyen en önemli etmen yağışlardır. Depolama koşulları ise yüzeyin eğimine, bitki örtüsüne ve yüzeyin geçirimlik özelliğine bağlıdır.
Yer altı Sularının Bulunuş Biçimleri
Bol yağışlı ve zemini geçirimli taşlardan oluşan alanlarda yer altı suyu fazladır. Az yağış alan, eğimi fazla ve geçirimsiz zeminlerde ise, yer altı suyunun oluşumu zordur. Kum, çakıl, kumtaşı konglomera, kalker, volkanik tüfler, alüvyonlar, geçirimli zeminleri oluşturur. Bu nedenle alüvyal ovalar ve karstik yöreler yer altı suyu bakımından zengin alanlardır. Kil, marn, şist, granit gibi taşlar ise geçirimsizdir. Yer altı suyu oluşumunu engeller. Yeraltında biriken sular
Taban suyu
Araaayen
Karstik Yeraltı Suyu
olarak bulunur.
Taban Suyu
Altta geçirimsiz bir tabaka ile sınırlandırılan, geçirimli tabaka içindeki sulardır. Bu sular genellikle yüzeye yakındır. Marmara Bölgesi’ndeki ovalar, Ege Bölgesi’ndeki çöküntü ovaları, Muş, Erzurum ve Pasinler ovalarındaki yer altı suları bu gruba girer.
Araaayen
Bu tür sular basınçlı yeraltı sularıdır. İki geçirimsiz tabaka  arasındaki geçirimli tabaka içinde bulunan sulardır. Tekne biçimli  ovalar ve vadi tabanlarında bu tür sular bulunmaktadır.
İç Anadolu Bölgesi araaayen suları bakımından zengindir.
Karstik Yer altı Suyu
Karstik yörelerdeki kalın kalker tabakalar arasındaki çatlak ve  boşluklarda biriken yer altı sularıdır. En önemli özelliği birbirinden  bağımsız taban suları oluşturmasıdır. Karstik alanların geniş yer  kapladığı Akdeniz Bölgesi karstik yeraltı suları bakımından zengindir.
Kaynak
Yeraltı sularının kendiliğinden yeryüzüne çıktığı yere kaynak denir. Türkiye’de kaynaklara pınar, eşme, bulak ve göze gibi adlar da verilir.
Kaynaklar, yer altı suyunun bulunuş biçimine, yüzeye çıktığı yere ve suların sıcaklığına göre gruplandırılabilir. Sularının sıcaklığına göre kaynaklar, soğuk ve sıcak su kaynakları olarak iki gruba ayrılır :
Soğuk Su Kaynakları
Yağış sularının yeraltında birikerek yüzeye çıkması sonucunda oluşurlar.  Genellikle yüzeye yakın oldukları için dış koşullardan daha çok  etkilenirler. Bu nedenle suları soğuktur. Soğuk su kaynakları yeraltında  bulunuş biçimine ve yüzeye çıktığı yere göre üç gruba ayrılır :
Tabaka Kaynağı : Geçirimli tabakaların topoğrafya yüzeyi ile  kesiştikleri yerden suların yüzeye çıkmasıyla oluşan kaynaklara tabaka  kaynağı denir.
Vadi Kaynağı : Yeraltına sızan suların bulunduğu tabakanın bir vadi  tarafından kesilmesi ile oluşan kaynaktır. Genellikle vadi yamaçlarında  görülür.
Karstik Kaynak (Voklüz) : Kalın kalker tabakaları arasındaki boşlukları  doldurmuş olan yer altı sularının yüzeye çıktığı kaynaktır. Bol miktarda  kireç içeren bu kaynakların suları genellikle sürekli değildir.  Yağışlarla beslendikleri için karstik kaynakların suları soğuktur.  Toroslar üzerindeki Şekerpınarı en tanınmış karstik kaynak örneklerinden  biridir.
Sıcak Su Kaynakları
Yerkabuğundaki fay hatları üzerinde bulunan kaynaklardır. Fay kaynakları  da denir. Suları yerin derinliklerinden geldiği için sıcaktır ve dış  koşullardan etkilenmez. Sular geçtikleri taş ve tabakalardaki çeşitli  mineralleri eriterek bünyelerine aldıkları için mineral bakımından  zengindir. Bu tür kaynaklara; kaplıca, ılıca, içme gibi adlar verilir. Sıcak su kaynaklarının özel bir türüne gayzer denir.
Gayzer : Volkanik yörelerde yeraltındaki sıcak suyun belirli aralıklarla fışkırması ile oluşan kaynaklardır.
UYARI : Yerin derinliklerinde bulunan suların sıcaklığı yıl içinde fazla  bir değişme göstermez. Fay kaynakları volkanik ve kırıklı bölgelerde  görülür.
Türkiye’de Sıcak Su Kaynaklarının Dağılışı

Türkiye kaplıca ve ılıca bakımından zengin bir ülkedir. Bursa, İnegöl, Yalova, Bolu, Haymana, Kızılcahamam, Sarıkaya, Erzurum, Sivas Balıklı Çermik, Afyon, Kütahya, Denizli çevresindeki kaplıca ve ılıcalar en ünlüleridir.

Su Kaynaklarının Yeryüzünde Dağılımı(BM  verilerine göre)


Kıtalar                                   Nüfus % olarak             Su Kaynağı % olarak
Kuzey Amerika                                          8                                             15
Güney Amerika                                         6                                             26
Avrupa                                                       13                                              8
Afrika                                                         13                                             11
Asya                                                           60                                            36
Avustralya ve Adalar                                 1                                              5
Dünyadaki su kaynakları bulunuş şekline göre yeraltı ve yerüstü suları olmak üzere iki ayrılır.

Yorum Bırak...